PSITHOTH

  PSITHOTH 44. SAYISI "UYKU-UYANIKLIK BOZUKLUKLARI" TEMASIYLA YAYINDA! PSITHOTH , 44. Sayısı için "Uyku-Uyanıklık Bozuklukları" temasıyla siz değerli okuyucularımız ile buluşuyor! Ekibimizin değerli kalemlerinde uyku ve uyanıklığın en uç noktalarını taşıyan izler PSITHOTH'un 44. sayısında gizli. Uyku-uyanıklık döngünüzü korumanız dileğiyle! Hepinize "PSITHOTHLU" Okumalar! PSITHOTH EDİTORÜ - HÜSEYİN GÜZEY

  UYKU UYANIKLIK BOZUKLUKLARI        Uyku, bilinçlilik hâlinin farklı bir türü olup değişik nöron gruplarının etkilendiği, kompleks ve aktif bir süreçtir. Uyku bozuklukları çocuklarda en az %25 oranında görülmektedir.      Uyku; NREM ve REM olmak üzere iki uyku evresinden oluşur. NREM uyku evresi N1-N2-N3 olmak üzere üç dönemden oluşur. N1-N2, yüzeysel uyku dönemi olup kişi uykudan kolaylıkla uyandırılabilir. N3 döneminde kişi uykudan zor uyandırılır, nabız ve solunum sayısı azalır, metabolizma yavaşlar, büyüme hormonu salınımı artar; dinlenmeyi sağlayan uyku dönemidir. REM döneminde nabız, solunum sayısı ve derinliği irregüler bir patern izler. Göz ve solunum kasları dışındaki kaslarda atoni gerçekleşir. Rüyalar genelde bu dönemde görülür, beyin aktif olarak çalışmakta ve bilgi işlemleme gerçekleşmektedir. Uyku bozukluğunuzun türüne bağlı olarak uyumakta zorlanabilir ve gün içerisinde çok yorgun hissedebilirsiniz. Uykusuzluğun enerji, ruh hâli,...

  UYKUMDA GELEN DE KİM? KARABASAN BOZUKLUK (UYKU FELCİ) NEDİR?         Hepinize merhaba çok sevgili Psithoth okuyucuları kısa bir aradan sonra yine sizlerleyiz. Bu ay neredeyse hayatımızın yarısını harcadığımız, bazılarımızın en güzel hayallerini bazılarımızın ise en büyük korkularını gördüğü uykularımızdan bahsedeceğiz. Evet, başlı başına çok uzun ve detaylı bir konu olsa da bu sayımızda olabildiğince bölerek aklınızdaki soruları cevaplandırmayı ve sizi bolca bilgilendirmeyi hedefliyoruz. Bu yazıda birçoğumuzun hayatının bir döneminde deneyimlediği ya da arkadaşının anlattıklarından öğrendiği bir konu olan halk arasında da karabasan gelmesi olarak bilinen uyku felcinden bahsedeceğim.      Karabasan eminim neredeyse hepimizin aşina olduğunu bir kelimedir. Hatta birçoğumuz geceleri gelmesinden korkmaktadır. Buna bağlı bir sürü hikâye, inanç bile duymuşuzdur. Ancak gerçekliğe dönecek olursak karabasan diye bir şeyin olmadığını ve bunun uyanma...

  UYKUSUZ GEÇEN GECELERİN NEDENİ: İNSOMNİA      Merhaba sevgili okurlar, bu ayki sayımızda sizlere uyku bozukluklarından biri olan insomniadan bahsedeceğim. İlk olarak insomnia nedir konusu ile başlayalım. Halk arasında uykusuzluk olarak bilinen insomnia kişilerde uyku süresi, kalitesi veya zamanlaması ile ilgili zorluk yaşanması olarak açıklanabilir. Uyku düzenleri bozulan bireyler yeterli uyku alamamaya başlamakta ve bu durumla beraber çıkılması zor bir döngünün içine girebilmektedirler. Peki, bu zorlu döngünün içine giren insanların uyku düzenleri nasıl ya da neden bozulmaktadır? Başlıca nedenlere baktığımızda bireylerde stres, kaygı veya depresyonun artmasıyla uyku düzeninin bozulması ilişkilendirebilir. İnsanlar duygusal olarak zorlanmalar yaşamaya başladığında daha fazla uykusuz kalabilmekte ve sonrasında gün içinde de daha fazla yorgun hissederek yapmak istediği veya yapması gereken aktivitelerde daha az verim alabilmektedir. Tabii bunlar da bireyi duygusal ol...

      NARKOLEPSİYE GENEL BAKIŞ: TANIMI, İÇERİĞİ ve TEDAVİ YÖNTEMLERİ      Narkolepsi; seyrek görülen, tanısında güçlükler bulunan ve katapleksi ile, katapleksi olmayan ve herhangi bir tıbbi duruma bağlı olarak ortaya çıkan olmak üzere üç tipi bulunan bir uyku bozukluğudur. Bozukluğun yaygın dört belirtisi gündüz karşı konulamaz şekilde aşırı uyuma, katapleksi (düşmeye neden olan ani kas güçsüzlüğü), uykuya geçiş anında görülen hipnogojik halüsinasyonlar ve uyku felcidir.      Tanı sırasında anamnez alındıktan sonra beyin-omurilik sıvısındaki hipokretin sıvısı ölçülür ve uykunun değerlendirilmesi adına polisomnografi denilen laboratuvar testleri yapılır. Polisomnografi, beyin aktivitesi ölçümü için EEG; kas hareketleri ölçümü için EMG ve solunum sensörleri gibi cihazların senkronize biçimde kullanımını içerir. Bu yöntem, genellikle gündüz uykululuğunu değerlendirmek adına yapılan çoklu uyku latans testi (MSLT) denilen bir yöntem ile b...

  HUZURSUZ BACAK SENDROMU      Nöropsikolojik bir rahatsızlık olan huzursuz bacak sendromu (HBS), ayakları hareket ettirmek için karşı konulamaz ve hoş olmayan, nispeten rahatsız edici bir dürtüye neden olmaktadır. Sık görülen hastalıklardan biridir. Semptomlar genellikle tek bacakta görülmekle birlikte hastalığın seyrine ve şiddetine göre her iki bacakta, kalçada, gövdede, kollarda ve hatta yüzde de görülebilmektedir. Şikâyetleri ortaya çıkaran ve azaltan spesifik pozisyonlar bulunmamakla birlikte, genellikle hareketsiz kalınan anlarda rahatsızlık hissedilmektedir (Aydın ve Ateş, 2012).      HBS’nin altında yatan temel mekanizma henüz tamamen açıklanmamakla birlikte en önemli faktörün genetik olduğu düşünülmektedir. Bunun sebebi, hastaların yarısından fazlasında aile öyküsünün pozitif çıkmasına dayandırılmaktadır (Hanson ve ark., 2004). Ayrıca demir eksikliği, hamilelik, böbrek hastalığı, romatizmal hastalıklar ve ilaçlar da bu hastalığa sebep old...

  PSITHOTH 43. SAYISI "MİNİ PANORAMA-2022" TEMASIYLA YAYINDA! PSITHOTH; uzun süreli bir sessizliğin ardından ait olduğu yere, okuyucularının baş köşesine geri dönüyor! Ekibimiz ile birlikte bu sessizliği güçlü biçimde kırdığımızı düşünüyoruz. Küçük bir gecikmeyle Ocak sayımız için "MİNİ PANORAMA-2022" temasıyla sizlerin karşınızdayız.  Ardımızda bıraktığımız bu zorlu günleri gerektiği gibi takip edebilmemiz dileğiyle. Hepinize "PSITHOTHLU" Okumalar! PSITHOTH EDİTÖRÜ-HÜSEYİN GÜZEY

  DAVRANIŞSAL SİNİRBİLİM ALANININ SON YILLARINA BİR BAKIŞ   Merhaba Sevgili PsiThoth okuyucuları! Bu sayının teması doğrultusunda 2022 yılında psikoloji ve sinirbilim başlığına değinmem gerekiyordu ancak her ikisi de oldukça geniş alanlar olduğundan ve son birkaç yılın gelişmelerini göz ardı ederek spesifik biçimde yalnızca 2022'deki bulgulardan bahsetmek hem yorucu hem de askıda kalıcı bir durum olacağından genel anlamda son dönemin bazı gelişmelerinden bahsettiğim bir yazı hazırlama kararı aldım. Bu doğrultuda önce Rutgers Üniversitesinde Moleküler ve Davranışsal Sinirbilim alanında doktora yapmakta olan Beyza Güven'e ulaştım. Beyza ile yaptığımız görüşmenin çıktılarına geçmeden önce bu alanın spesifik göründüğü hâlde özünde nasıl bir okyanus olduğunu anlatmak istiyorum. Davranışsal sinirbilim veya biyopsikoloji kısaca psikopatolojilerin, bilişsel süreçlerin, öğrenmenin, üremenin, iletişimin ve daha nice davranışın oluşmasında rol oynayan nöronal mekanizmaları ve b...

  Psikoloji ve Medya Medya, günümüzde teknolojinin yaygınlaşmasıyla çok daha aktif bir şekilde kullanılmaya başlandı. Pandemi ile birlikte bu ivmenin artmış olmasının ardından geride bıraktığımız yıl her ne kadar fiziksel yaşantımıza adapte olmuş olsak da medya hayatımızdan atamadığımız bir alan hâline geldi. Bu artışla birlikte sosyal medyanın kişinin ruh sağlığı üzerindeki etkilerine merak artmış ve birçok çalışmanın konusu hâline gelmiştir. Toplum ve sosyal medya, erkeklerin ve kadınların görünüşte, başarıda, yaşamın her alanında ve toplumda inanılmaz derecede mükemmel olmaları için bu gerçekçi olmayan beklentileri yaratır ve bu da büyük bir zihinsel zarar verebilir. Bireyi medya kullanımına iten temel motivasyonların arasında empati, sosyalleşme, beğenilme gibi ihtiyaçların da bulunduğu görülmektedir. Bu ihtiyaçların karşılanmasında motivasyonları karşılamaya yönelik oluşturulan davranış biçimleri de psikolojinin araştırdığı konular arasında yer almaktadır. Sağar ve Özçelik’i...

  2022 VE SİNEMA   Merhaba çok sevgili Psithoth okuyucuları, uzun bir aradan sonra yeni çıkan sayımızla birlikte sizlerle yeniden bir araya gelmek çok heyecanlı hissettiriyor. Umarım aradan geçen süre size iyi gelmiş ve kendinizi mutsuz hissettirenleri 2022 yılında bırakmışsınızdır. Bu ayki yazımda film severlere biraz daha odaklanarak 2022 yılında çıkmış ve psikolojik açıdan sevdiğim bazı filmlerden bahsedeceğim. Öncelikle söyleyebilirim ki 2022 sinema açısından dolu dolu geçen bir yıl oldu ve farklı türlerden yüzlerce film gösterime sunuldu. Filmleri seçerken daha az bilinen ve karşınıza çok çıkmayan filmlerden olmasına özen gösterdim. İlgi Manyağı ( Sick of Myself) Görünürlük bizim için ne kadar ön planda? Önemli olan biz miyiz yoksa imajımız mı? Bu gibi soruları bol bol düşüneceğiniz ve insanların gözündeki değeriniz uğruna ne kadar ileri gidebileceğinize kafa yoracağınız bir film olan İlgi Manyağı, Signe isimli başkarakterimizin görünür olma ve ilgi uğruna yaptıklar...

  2022 ve Neymiş Bu "Mindfulness" Akımı Son zamanlarda gerek sosyal medyada gerekse terapilerde sıkça dile getirilen “mindfulness” akımı, Türkçeye “bilinçli farkındalık” olarak geçmiştir. Zaman zaman sadece “farkındalık” olarak kullanıldığını görmek de mümkündür. Kökeni Budizm ve Hinduizm’e dayanmakla birlikte dinî, spiritüel ve seküler pek çok gelenekte yer almaktadır. Yaşanılan anı yargılamaksızın farkında olma, geçmiş ve geleceği düşünmeme hâlidir. Sanılanın aksine, mindfulness akımının öğretilerinde, hiçbir şey düşünmeme ya da sadece âna odaklanma yoktur. Aksine beklentisiz, değişmesini istemeden ve yargılamadan yüksek konsantrasyon eşliğinde yaşanılanları kabullenme hâli mevcuttur. Konsantrasyonu bozabilecek düşünceler uzaklaştırılırken , bilincin bilincinde olmak amaçlanır . Böylelikle günlük hayatta âdeta otomatikleşen tepkiler savuşturulur . “Meditasyon kendinden geçmeye, manevi mutluluk ya da huzura ulaşmaya çalışmak olmadığı gibi daha iyi bir insan olmaya çalışmak...

2022 VE SANAT Bu yazıyı yazarken öncelikle bu yılın sanat dünyası için nasıl geçtiğini özellikle ülkemizde sanata dair yapılan etkinliklerin ve gerçekleştirilen faaliyetlerin neler olduğu hakkında biraz araştırma yaptım. 2022 yılı hem sanatsal açıdan hem de toplumsal açıdan -özellikle pandemide geçirdiğimiz son yıllar sebebiyle- daha rahat nefes aldığımız daha kolay hareket edebildiğimiz ve insanlarla daha kolay iletişime geçebildiğimiz bir yıl oldu. Tabii bu durumun sanata olan etkisi de gözle görülür derecedeydi. Özellikle kültür ve sanat alanında bu yıl ne gibi etkinlikler yapılmış diye baktığımda; sinemaya, sergilere, konserlere ve daha birçok olaya dair olumlu veya olumsuz olarak değerlendirilebilecek deneyimlere şahit olduğumuz bir yıl oldu. Hatta açıklanan verilere göre sanat alanındaki açılma pandemiden önceki döneme göre de daha fazla bir yükselişe geçmişti. Bir yandan birçok sanatçı eserlerini halkla buluştururken diğer bir yandan uzun bir süredir bu dünyadan uzaklaşan toplum...